لایه ی اوزون

آیا می دانید كه پرتوی فرابنفش موجب سرطان، به وجود آمدن لكه روی پوست، تخریب پیوند های كووالانسی و در نهایت مرگ می شود؟

آیا می دانید كه خورشید این پرتوی خطرناك را همواره به زمین می تاباند؟

اگر می خواهید جواب این سوالات را بدانبد و همچنین بدانید كه با وجود این پرتوی خطرناك چرا مردم نمی میرند یا حتی آسیبی به پوست آن ها وارد نمی شود، ما را تا ادامه ی این بحث همراهی كنید:

درست است كه پرتوی فرابنفش در حد زیاد آن بسیار خطرناك است، به گونه ای كه ممكن است منجر به مرگ موجودات شود اما این پرتو برای ساخت ویتامین دی در بدن موجودات زنده نقشی بسیار مهم و حیاتی ایفا می كند. نگران نباشید چون علم مطلق خالق این جهان به فكر موجودات بوده و خواهد بود، زمین در برابر این پرتوی خطرناك از محافظى بنام لایه اوزون استفاده می كند  كه از ورود این پرتوهاى خطرناك به سطح زمین جلوگیرى مى كند از 100% پرتوی فرابنفشی كه قصد عبور از لایه ی اوزون را دارد تنها 1% آن برای تولید ویتامین دی در بدن موجودات زنده ی روی این كره عبور می كند و 99% آن به دام مولكول های اوزون می افتد .

·اوزون چیست؟ * اوزون مولكولی سه اتمی است كه از اتصال سه اتم اكسیژن به وجود آمده است.

به طور كلی هواكره ی زمین به 4 بخش  تقسیم می گردد كه عبارت اند از:

1-تروپوسفر

2-استراتوسفر

3-مزوسفر

4-ترموسفر

 

تروپوسفر همان بخشی است كه ما در آن بدون وجود هیچ پرتوی خطرناكی زندگی می كنیم.

استراتوسفر آن بخش از هواكره است كه لایه ی  اوزون را در خود جای داده است.

در واقع لایه ی اوزون ناحیه ای از استراتوسفر است كه مولكول اوزون در آن جا بیشترین غلظت را دارد.

مزوسفر و ترموسفر هم دو لایه ی پایانی جو زمین هستند.


مولكول اوزون (o3)از یك مولكول اكسیژن و یك اتم اكسیژن كه ناپایدار و واكنش پذیر مى باشد، تشكیل شده است . پیوند میان مولكول اكسیژن و اتم اكسیژن در مولكول اوزون بسیار ضعیف مى باشد و ممكن است با كوچكترین برخورد از هم جدا و یا با دریافت كوچكترین انرژى به حالت اولیه خود برگردند .در شب ها به دلیل عدم دسترسى به انرژى تابشى خورشید، ضخامت لایه اوزون كمتر از ضخامت آن در روز ها مى باشد.

 هنگامى كه پرتوهاى فوق بنفش به مولكول ها اوزون برخورد مى كنند، پرتو هاى فوق بنفش مقدار زیادى از انرژى خود را از دست مى دهند و به پرتو هاى فرو سرخ تبدیل مى شوند ، و همچنین بر اثر این برخورد ، مولكول اوزون به مولكول اكسیژن واتم اكسیژن تبدیل مى شود و با تابش مجدد نور خورشید ، مولكول اوزون دوباره پدیدار مى شود.كه در رابطه های زیر مشخص شده اند:

 + O3 ª44  O2 + Oرتوی فرابنفش

  پرتو ی فروسرخ +O2+O  44 O3

مولكول هاى اوزون هرچند كه براى ما مفید هستند اما وجود آن ها در لایه تروپوسفر (لایه اى كه ما در آن زندگى مى كنیم) بسیار خطرناك مى باشند.
نیتروژن هاى پراكسید خارج شده از اگزوز موتورهاى دیزلى بر اثر تابش نور خورشید (عمل فتو شیمیایى) با مولكول هاى اكسیژن واكنش مى دهند و مولكول هاى اوزون را پدیدار مى كنند . چون در مولكول هاى اوزون اتم هاى اكسیژن فعال (رادیكالى) وجود دارد ، تنفس آن ،موجب اختلال در دستگاه تنفسى مى شود .


حفره اوزون* تا سال 1980میلادى از سوراخى لایه اوزون خبرى نبود ؛ اما در سال 1985م ، دانشمندان از نازك شدن لایه اوزون در قطب جنوب خبر دادند. در آن زمان با تحقیقات انجام شده علت نابودى مولكول هاى اوزون را ،گاز هاى cfc كلروفلوئور و كربن مى دانستند. گاز هاى cfc بعنوان گاز هاى خنك كننده در یخچال ها ،كولرها و همچنین در مواد پلاستیكى مورد استفاده قرار مى گیرند . در cfc ها اتم هاى كلر ناپایدار و واكنش پذیر مى باشند و هنگامى كه گاز هاى cfc به لایه هاى بالا مى روند ، در لایه هاى بالا بر اثر برخورد با نور خورشید ،گاز هاى كلر آزاد مى شوند. اتم هاى كلر در لایه استراتوسفر با مولكول هاى اوزون واكنش مى دهند. هر اتم كلر به تنهایى مى تواند 100.000 مولكول اوزون را از بین ببرد . به همین دلیل در گستره جهانى ،در سازمان ملل متحد ،در معاهده اى بنام معاهده مونترال كشورها متعهد شدند كه از تولید و فروش گاز هاى cfc خوددارى كنند ،و همچنین به كشور هاى فقیر این امكان را بدهند كه بجاى استفاده از گاز هاى cfc  از گاز هاى خنك كننده دیگرى  در یخچال هایشان استفاده كنند .

امیدوارم در پناه لایه ی اوزون همواره پیروز و سربلند باشید.